Prompting Spiekbrief

1. Basismodel voor prompts. RDA

Rol. Doel. Actie. Schrijf eerst wie je aanspreekt. dan wat je wilt bereiken. sluit af met de taak en randvoorwaarden.

Template

Als [rol] wil ik [doel]. Voer [actie] uit voor [doelgroep/context].
Gebruik toon [toon]. beperk tot [omvang]. lever in [vorm].

Voorbeelden

HR. Ik wil kandidaten eerlijk vergelijken. Schrijf 5 neutrale interviewvragen op werkervaring voor een junior financieel medewerker. toon zakelijk. 120 woorden. lijst.
Onderwijs. Ik wil formatief toetsen. Maak 4 meerkeuzevragen over digitale geletterdheid op mbo-niveau. één juiste optie. korte toelichting bij het antwoord.
Zorg. Ik wil patiëntinformatie begrijpelijk maken. Vat deze bijsluiter samen in B1. maximaal 120 woorden. kopjes. geen jargon.
MKB. Ik wil klantmails sneller afhandelen. Schrijf een vriendelijk antwoord met drie vervolgstappen en vraag om ordernummer. 90 woorden.

Snelle instellingen

Stijl
kort. neutraal. menselijk

Omvang
aantal woorden of bullets

Vorm
lijst. tabel. e-mail. HTML

Tonen
je. u. B1. vaktaal

Grenzen
wat mag niet. wat wel

Controle
vragen aan het einde

Tip. zet er één doel bij. meer doelen maken de output diffuus.

2. Acties. wat moet er gebeuren

schrijf structureer vat samen controleer bias genereer vragen maak tabel herschrijf naar B1 vergelijk opties maak checklist plan stappen

Voorbeeld

Vergelijk drie leveranciers van e-learning. zet prijs. implementatietijd. support en AVG-verwerkersovereenkomst in een tabel.
Geef daarna een korte aanbeveling per situatie.

3. Doelen. waarom doe je dit

informeren. helder en feitelijk
overtuigen. argumenten en bewijs
instrueren. stappen en voorwaarden
activeren. concrete call-to-action
harmoniseren. één lijn in toon en vorm

Voorbeeld

Doel. activeren. Schrijf een korte uitnodiging voor een kennissessie AI-geletterdheid voor een ondernemersnetwerk. 
Max 90 woorden. afsluiten met link naar aanmelding.

4. Voorbeelden aanpakken

Zero-shot

Taak zonder voorbeelden. geschikt voor algemene taken.

Voorbeeld

Schrijf een samenvatting van dit artikel in 5 bullets. publiek. niet-technisch. max 120 woorden. [plak tekst]

Few-shot

Geef 2-4 voorbeelden. goed voor stijl en structuur.

Voorbeeld

Klantvraag. “Is dit product ook in zwart leverbaar” // Toon. kort. oplossingsgericht
Antwoord. “Ja. Zwart is op voorraad. Bestellen kan direct via de link.”
Klantvraag. “Kunt u een offerte sturen” // Toon. vriendelijk. duidelijk
Antwoord. “Graag. Ik heb nog 2 gegevens nodig. aantal stuks en afleveradres.” 
Nieuwe klantvraag. “Kan ik ruilen na aankoop” 
Antwoord. [volg toon en stijl hierboven]

5. Negative prompting. wat vermijden

Vertel duidelijk wat je niet wilt zien. noem voorbeelden. stel grenzen.

Voorbeeld

Herschrijf deze tekst naar B1. behoud betekenis. 
Vermijd vakjargon. hyperbool. en verkooppraat. 
Geen emoji. geen Engelse termen. max 100 woorden. 
Voeg aan het einde één vraag toe om feedback te vragen.

Randvoorwaarden

Publiek. wie leest dit
Lengte. woorden of bullets
Bronnen. wel of niet vermelden
Privacy. geen persoonsgegevens

6. Prompt chaining. werk in stappen

Verken. wat is de vraag. wat is succes
Deel op. maak kleine taken
Produceer. lever per stap
Controleer. toets en herhaal

Voorbeeldketen

Stap 1. Vat deze beleidsnotitie samen in 5 bullets. [tekst]
Stap 2. Zet de bullets om naar een stappenplan voor implementatie in een mkb-team van 20 mensen.
Stap 3. Maak een checklijst voor de teamleider. maximaal 10 punten.

7. Kwaliteitscontrole

klopt het feitelijk
is de toon passend voor publiek
zijn bronnen en data duidelijk
staat er niets persoonlijks of gevoeligs
is de call-to-action helder

Voeg aan het eind een controlevraag toe. zo dwing je helderheid af.

8. Snelle sjablonen

E-mail antwoord klant

Als service-medewerker wil ik duidelijkheid geven. 
Schrijf een kort antwoord op deze vraag. benoem 3 opties met levertijd en prijsrange. 
Sluit af met één vraag om te kunnen afronden. 110 woorden. [klantvraag]

Lesmateriaal B1

Als docent wil ik een B1-uitleg voor niveau mbo-2. 
Leg [onderwerp] uit in 120 woorden. daarna 3 oefenvragen met één goed antwoord en korte feedback.

Vergelijkingstabel

Maak een tabel met 5 criteria om [3 opties] te vergelijken. 
Voeg per optie één voordeel en één risico toe. sluit af met advies per scenario.

Beleidsnotitie samenvatten

Vat dit beleid samen in 6 bullets. doelgroep. management. 
Markeer implicaties voor privacy. security. training en documentatie.

9. Parameters in gewone taal

Creativiteit. hoger is vrijer. lager is strakker
Lengte. zet een limiet. woorden of bullets
Top-woorden. laat veilige keuzes wegen zwaarder
Herhaling vermijden. vraag om variatie in formulering

Schrijf 3 varianten. 80-100 woorden. lage creativiteit. geen herhaling van zinnen. 
Toon rustig. professioneel. eindig met één vervolgvraag.